3D baskı sözlüğü

3D baskıda sık geçen 68 terimin kısa açıklamaları. Daha ayrıntılı bilgi için rehber yazılarına göz at.

#

3MF: Birim, renk, çoklu parça ve baskı ayarlarını da saklayabilen modern 3D baskı dosya formatı.

A

ABS: Akrilonitril bütadien stiren. Isıya dayanıklı (yaklaşık 95 – 100 °C), tok bir filamenttir; basılırken koku yayar ve kapalı kabin gerektirir.
Ağaç destek (tree support): Ağaç dallarına benzeyen, modele sadece gereken noktalardan temas eden destek türü. Daha az malzeme kullanır ve daha kolay sökülür.
Akış oranı (flow): Nozuldan çıkan filament miktarının çarpanı. Yanlış ayarlanırsa yetersiz veya aşırı ekstrüzyon görülür.
ASA: Akrilonitril stiren akrilat. ABS benzeri ısı dayanımına ek olarak güneşe (UV) dayanıklıdır; dış mekân parçaları için idealdir.
Asma (overhang): Altında destek olmayan, dışarı doğru uzanan model bölümü. FDM baskıda genellikle 45 dereceye kadar asmalar desteksiz basılabilir.

B

Bowden: Filament iten motorun yazıcı gövdesinde, nozuldan uzakta durduğu ve filamentin bir tüp içinden itildiği ekstrüder düzeni.
Brim: Parçanın tabana yapışmasını artırmak ve kenar kalkmasını önlemek için ilk katmanda parçanın çevresine eklenen ince şerit.

C

CAD: Bilgisayar destekli tasarım. 3D baskı modellerinin ölçülü olarak çizildiği yazılımların genel adı.

Ç

Çekme (retraction): Nozul bir noktadan diğerine boşta giderken filamentin geri çekilmesi. İplikleşmeyi (stringing) azaltır.
Çift renkli filament: Tek makarada iki rengin yan yana bulunduğu, baskıya bakış açısına göre renk değiştiren filament türü.
Çözünür destek: Suda veya özel bir çözeltide eriyen malzemeden (örneğin PVA) basılan destek; iz bırakmadan temizlenir.

D

Dikiş (seam): Her katmanın başlayıp bittiği noktada oluşan küçük iz. Dilimleyicide gizli bir köşeye yerleştirilebilir.
Dilimleme (slicing): 3D modelin katmanlara bölünüp yazıcının anlayacağı G-kod komutlarına dönüştürülmesi.
Dilimleyici (slicer): Dilimleme işlemini yapan yazılım. Katman kalınlığı, doluluk, hız ve destek gibi ayarlar burada belirlenir.
Direkt sürüş (direct drive): Filament iten motorun doğrudan nozulun üzerinde bulunduğu ekstrüder düzeni. Esnek filamentleri basmada daha başarılıdır.
Doluluk (infill): Parçanın iç kısmını dolduran kafes yapı ve bunun yüzde olarak oranı. Dekor için %10 – 20, işlevsel parçalar için %40 ve üzeri tipiktir.
Duvar (perimeter / wall): Parçanın dış kabuğunu oluşturan çevre çizgileri. Duvar sayısı dayanıklılığı doluluktan daha çok etkiler.

E

Eğrilme (warping): Soğuyan plastiğin büzülmesiyle parça köşelerinin tabladan kalkması. ABS ve büyük parçalarda daha sık görülür.
Eklemeli üretim: Malzemeyi katman katman ekleyerek nesne üreten yöntemlerin genel adı; 3D baskının teknik karşılığı.
Ekstrüder: Filamenti iten ve eritip nozuldan döken mekanizma.

F

FDM / FFF: Eriyik yığma modellemesi. Eritilmiş termoplastik filamentin nozuldan katman katman döküldüğü en yaygın 3D baskı yöntemi.
Filament: FDM yazıcılarda kullanılan, makaraya sarılı plastik tel. Standart çap 1,75 mm'dir.
Fil ayağı (elephant foot): İlk katmanın ezilerek dışa taşması sonucu parçanın tabanının biraz geniş çıkması.

G

Gyroid: Her yönde dengeli dayanım sağlayan, dalgalı yapıda bir doluluk deseni.
G-kod: Yazıcıya nozulun nereye, hangi hızda gideceğini ve ne kadar malzeme dökeceğini söyleyen komut dili.

H

Hotend: Filamentin eritildiği ısıtıcı blok, nozul ve soğutma bölümünden oluşan yazıcı parçası.

İ

İlk katman: Tablaya dökülen ilk katman. Baskının başarısında en kritik aşamadır; iyi yapışma gerekir.
İpek PLA (silk PLA): Katkı maddeleriyle parlak, saten veya metalik görünüm kazanan PLA türü. Dekoratif ürünlerde yaygındır.
İplikleşme (stringing): Nozul boşta hareket ederken sızan filamentin parçalar arasında ince örümcek ağı gibi teller bırakması.

K

Kalibrasyon: Yazıcının tabla seviyesi, akış, sıcaklık ve adım ayarlarının doğru sonuç verecek şekilde ayarlanması.
Katman ayrılması (delamination): Katmanların birbirine yeterince kaynamaması sonucu parçanın katman hattından çatlaması.
Katman kalınlığı (layer height): Her katmanın yüksekliği. 0,4 mm nozulda genellikle 0,08 – 0,32 mm arasında seçilir; incelik detayı artırır, süreyi uzatır.
Kumpas: Parça ölçülerini 0,1 mm hassasiyetle ölçmeye yarayan alet. Yedek parça siparişlerinde doğru ölçü için önerilir.
Kürleme (curing): Reçine baskı sonrası parçanın UV ışığıyla tam sertleştirilmesi.

L

Litofan: Kalınlık farklarıyla bir fotoğrafı kodlayan ince panel. Arkasından ışık verildiğinde fotoğraf ortaya çıkar.
Litofan lamba: Fotoğraflı litofan panellerin içine ışık yerleştirilerek yapılan kişiye özel lamba.

M

Makara (spool): Filamentin sarılı olduğu bobin. Genellikle 1 kg filament içerir.
Manifold (su geçirmez model): Yüzeyinde delik ya da açık kenar olmayan, baskıya hazır kapalı 3D model.
Mesh: Model yüzeyini oluşturan üçgen ağı. STL ve OBJ dosyaları mesh formatındadır.
MSLA: Maskeli stereolitografi. Reçineyi bir LCD ekran aracılığıyla katman katman sertleştiren yaygın reçine baskı yöntemi.

N

Nem (filament nemi): Filamentin havadan nem çekmesi. Nemli filament baskıda çıtırdar, kabarcık ve iplikleşme yapar; kurutucuda kurutulur.
Nozul: Eriyik plastiğin döküldüğü uç. Standart çap 0,4 mm'dir; daha küçük nozul detayı, daha büyüğü hızı artırır.

O

OBJ: Geometriyle birlikte renk ve doku bilgisini de taşıyabilen 3D model formatı.

P

Parlayan filament (glow in the dark): Işık alınca enerji depolayıp karanlıkta parlayan katkılı filament.
PETG: Polietilen tereftalat glikol. Tok, darbeye ve neme dayanıklı, yaklaşık 75 – 80 °C'ye kadar şeklini koruyan filament.
PLA: Polilaktik asit. Bitkisel kaynaklı, kokusuz ve en kolay basılan filament; dekor ve hediyeler için idealdir, yaklaşık 55 – 60 °C'de yumuşar.
Post-processing (son işlem): Baskı sonrası destek sökme, zımpara, astar, boya ve vernik gibi işlemler.
Prototip: Bir ürünün seri üretimden önce form, ölçü ve işlevini denemek için üretilen ilk örneği.
PVA: Suda çözünen filament; genellikle çözünür destek malzemesi olarak kullanılır.

R

Raft: Parçanın altına basılan, yapışmayı ve düzlüğü artıran birkaç katmanlı taban platformu.
Reçine: SLA / MSLA yazıcılarda kullanılan, ışıkla sertleşen sıvı fotopolimer.

S

Skirt: Baskı öncesi nozulu hazırlamak için parçanın etrafına, ona değmeden çizilen çizgi.
SLA: Stereolitografi. Sıvı reçinenin lazerle katman katman sertleştirildiği, çok ince detay sağlayan baskı yöntemi.
SLS: Seçici lazer sinterleme. Toz halindeki malzemenin lazerle kaynaştırıldığı, destek gerektirmeyen endüstriyel yöntem.
STEP: Mühendislik tasarımlarında kullanılan, kesin ölçülü katı model formatı. Sonradan ölçü değiştirmeye uygundur.
STL: En yaygın 3D baskı dosya formatı. Sadece üçgen yüzey geometrisini taşır, birim ve renk bilgisi içermez.

T

Tabla yapışması: İlk katmanın tablaya tutunması. Yetersizse baskı kayar veya köşeler kalkar.
Tabla (build plate): Baskının üzerinde oluştuğu, genellikle ısıtmalı yüzey. Boyutu basılabilecek en büyük parçayı belirler.
Tolerans: Parça ölçüsünde kabul edilebilir sapma veya birbirine geçen parçalar arasında bırakılan boşluk.
TPU: Termoplastik poliüretan. Kauçuk benzeri esnek filament; kılıf, conta ve tampon gibi parçalarda kullanılır.
Tüp modu / vazo modu (spiral mode): Nesnenin tek duvarla, kesintisiz bir sarmal çizgi halinde basıldığı mod. Pürüzsüz vazo ve abajurlar için kullanılır.

U

UV dayanımı: Malzemenin güneş ışığında sararmaya ve gevrekleşmeye karşı direnci. ASA bu konuda en güçlü yaygın filamenttir.

Ü

Ütüleme (ironing): Üst yüzeyin sıcak nozulla tekrar üzerinden geçilerek pürüzsüzleştirilmesi.

Y

Yetersiz ekstrüzyon: Nozuldan gerekenden az malzeme çıkması; boşluklu, zayıf ve delikli katmanlara yol açar.
Yumuşama sıcaklığı: Plastiğin yük altında şekil değiştirmeye başladığı sıcaklık. Bir baskının hangi ortamda kullanılabileceğini belirler.

Z

Zımpara: Katman çizgilerini düzleştirmek için aşındırıcı kâğıtla yüzeyi inceltme işlemi; genellikle 120 numaradan başlanıp inceltilir.
Z ekseni: Yazıcının dikey ekseni. Her katmandan sonra nozul (veya tabla) Z ekseninde bir katman kalınlığı kadar hareket eder.